Maagdelijk eiken

Waarom precies weet ik niet, maar een tijdje geleden werd ik nieuwsgierig naar single malts die gerijpt zijn op nieuwe (natuurlijk eiken) vaten. Naar mijn idee was ik tot nu toe alleen maar malts tegengekomen die op z’n minst zijn gerijpt op een first fill bourbon hogshead…Bestaan er eigenlijk wel single malts die puur en alleen op nieuw eiken zijn gerijpt? Van bourbon weten we het. Bij de Amerikanen is het zelfs voorschrift: die mogen alleen maar op nieuw eiken rijpen. Maar bij de Schotten? Nieuw eiken kan een heel krachtig stempel op whisky zetten, flink veel vanille bijvoorbeeld, en citrus, maar ook veel te veel houtigheid. Volgens mij is het best tricky…Maar goed, als je niet zoekt, vind je nooit wat, en als je niet vraagt krijg je ook geen antwoord. Dus ben ik er maar eens ingedoken. En jawel! Diverse whisky’s roepen op hun etiket iets met ‘virgin oak’! Maar als je die etiketten en/of het verhaal van de distilleerder eens wat nader onderzoekt, zie je in kleinere letters erbij staan ‘finished in’ (en dan zeggen ze ook nog eens nooit voor hoe lang gefinished). Voel ik me toch bij de neus genomen, eerlijk gezegd.
Maar dan toch…de mannen van de whiskybase-shop wisten van mijn zoektocht, en vlak achter elkaar kreeg ik 2 mailtjes: "waarschijnlijk hebben we een echte virgin oak te pakken: de Bunnahabhain Darach ùr" en: "de BenRiach 2000, speciaal gebotteld voor The Netherlands (oplage 309 flessen)". Ik heb beide flessen natuurlijk meteen gereserveerd en z.s.m. voor onderzoek in huis gehaald.

Het nieuw-eikenonderzoek

Inmiddels is dat onderzoek achter de rug. Hier zijn de resultaten:
Wat ik leuk had gevonden, dat het om Europees nieuw eiken zou gaan, is bij de Bunna zeker niet (Amerikaans eiken) en bij de BenRiach waarschijnlijk niet (ze zeggen er niks over) van toepassing. En omdat beide producenten NIET met zoveel woorden zeggen dat het om volledige rijping op nieuw eiken gaat, moeten we beslist niet uitsluiten dat we toch ook hier met finishing op virgin oak van doen hebben…tja. Dit gezegd hebbende, kan ik van beide drams stellen dat het met de neus wel goed zit: vanille en eikenhout, maar niet overdreven, fruitig allebei, en allebei lekker vol. De Bunna heeft een zuurtje, de BenRiach weeft er  een andere frisse toon door.
Maar dan in de mond: de Bunna maakt het wat mij betreft bij lange na niet waar. Het eikige, kruidige overheerst en kapt andere smaken te veel af. Dat resulteert in een wat schraal mondgevoel, het blijft voor in de mond hangen, aan de scherpe of misschien beter, droge kant. De finish is, hoewel vrij lang, van eenzelfde droogte, niet om lang na te genieten. Al bij al niet echt slecht, maar absoluut niet iets bijzonders. En dan ook nog eens niet het idee dat je een Bunnahabhain te pakken hebt. Ik geef ‘m 79 punten en veel hoger zal dat in de toekomst niet worden.

De BenRiach maakt de belofte van de neus een stuk meer waar: een volle smaak die door de hele mondholte trekt: duidelijk eikenhout, maar veel beter in balans met de andere smaken zoals een zoetige mouttoon, kokosnoot en divers fruit. De afdronk is prettig lang en warm. Ik ga op een 87 zitten. Voor nu.

Dat beide drams aan bourbon doen denken is niet vreemd als het inderdaad om virgin oak gaat. En toch blijven de twijfels…De BenRiach, heeft die inderdaad 12 jaar op nieuw eiken gestaan? Twaalf jaar? De Bunna laat niets over leeftijd los…Ik zou graag een whisky tegenkomen die gegarandeerd alleen op nieuw eiken is gerijpt. Wie d'r een weet...?

Overpeinzingen over nieuw eiken

In de fietstas....

Afgelopen dinsdag was er weer een proeverij, sorry, tasting van whiskybase.com. En weer van een nieuwe serie Archives-bottelingen: de Fourth release (voor wie het nog niet wist, Archives is het eigen label van whiskybase.com). Omdat ik al menige mooie fles in de vorige releases had aangetroffen, schreef ik me zonder dralen en zeer nieuwsgierig in voor dit evenement, zodat ik dinsdagavond tegen half acht maar weer eens richting Zwaanshals fietste, naar Grand Cafe Branco. 't Was licht bewolkt, maar beslist nog een echte zomeravond. Jammer dat de tasting, ongetwijfeld om logistieke redenen, niet buiten plaatsvond. Maar goed, vanaf mijn plek aan de drukbezette tafels binnen had ik wel een aardig zicht op de whiskybase-com-shop aan de overkant, de bron van de 7 drams die we te proeven zouden krijgen. Natuurlijk had ik mij vooraf al georiënteerd op de inhoud van de Fourth release. Sterker nog, ik had er al één van in huis: de Bunnahabhain 1990 (het 'sherrymonster'). Bij de rest van deze Archiveseditie zat genoeg om in gespannen verwachting naar uit te kijken. Wat bijvoorbeeld te denken van een 50 jaar oude North British, een grainwhisky, godbetere! Of van een 30 jaar oude Caol Ila! En een 20-jarige Glen Scotia...wat, een Glen Scotia? Een Campbeltown? Jazeker!
Het is misschien beter, voor ik nou achterelkaar kreten ga zitten slaken, dat ik gewoon de tasting bespreek in de schenkvolgorde. Dus dan te beginnen bij de
Macduff 2000 - een goeie drinkwhisky voor bijvoorbeeld tijdens het kaarten, zoals whiskybasist Menno hem introduceerde. En dat klopte: drinkt prettig weg, zomerwhisky zou ik zeggen, maar laat 'm niet te lang staan, want dan gaat-ie toch echt te veel zwaveldampen afgeven.
Ardmore 1992 - toch wel even een ontdekking! Fruit, vooral rood fruit, kersen, stevig van smaak, maar niet zwaar en hij bleef de hele verdere tasting zowel qua geur als qua smaak standhouden zonder saai te worden.
Glen Ord 1997 - Nog fruitiger en met meer alcohol dan de Ardmore, met lichte, delicate tonen, en toch kwam hij bij de proevers niet beter uit de bus. Ook bij mij niet, maar ik voel dat deze dram een 2e kans moet krijgen. Ik heb een sample mee naar huis gekregen, dus…
Bunnahabhain 1990 - kende ik dus al. Aangekondigd als een sherrymonster, dat klopt wel. Maar goed in balans, zodat je het idee blijft houden een whisky te drinken. Toch moet mijn conclusie zijn, als ik dit monster tussen de andere drams proef, dat ik niet een echte sherryman ben. Maar deze Bunna is lekker! En dan de...
North British 1962 - Een 50 jaar (!) oude grainwhisky. Ik proefde 1x eerder een graandestillaat van die leeftijd (een Port Dundas van Duncan Taylor). Dat was een grote verrassing in positieve zin. En dat blijkt deze North British evenzeer. Een heel bijzondere neus (eau de cologne-achtig? Moest ik daarom aan mijn oma denken?), en een dito smaak. En zou een fles van dit spul, nou, zeg € 100 kosten, dan had ik er subiet eentje van mee naar huis genomen. Maar € 150…Nee, dat is voor mij dan toch te veel.
Glen Scotia 1992 - Een piepkleine Campbeltown, dus daarom alleen al bijzonder. Een eigen karakter, lang niet slecht, maar tussen de North British en de volgende springt hij er voor mij niet helemaal uit. Verdient zeker een tweede kans. Misschien zit er nog een sampletje voor me in…
Caol ila 1982 - 30 jaar oud, en toch nog 51,2 %…jammer dat het de laatste van de tasting is, zodat-ie een oordeel 'over tijd' moet ontberen. Neus en smaak zijn in ieder geval verbluffend goed (omdat ik niet goed in het begeleidend foldertje had gekeken, dacht ik dat de zoete tonen van de sherry kwamen…deze Caol Ila zat echter 30 jaar lang in een hogshead). Ik ben inmiddels aan het sparen…

Het was al donker, maar nog helemaal niet koud, toen ik naar huis terugfietste. Fles Ardmore 1992 in de fietstas, en zich ontwikkelende gedachten over het fenomeen tasting in het hoofd. Misschien dat ik op die gedachten een volgend keer nog terugkom.

de twee uit de Fourth release die ik thuis heb staan