Even schrikken...verroeste whisky!

Ja, dat was wel even schrikken, toen ik op het forum Whisky Enthousiasts (LinkedIn) werd gecofronteerd met de mogelijkheid dat whisky, net als wijn, in een geopende fles kan oxideren! Daar had ik nog nooit van gehoord, dus zeker ook nooit bij stilgestaan...Dat je dus bijvoorbeeld van een lekkere, dure fles denkt: 'Ha, dit bodempje laat ik staan voor een heel speciale gelegenheid', en dat je een jaartje later, bij die speciale gelegenheid, na een eerste nip denkt: 'gedverdemme, hoe heb ik deze ooit lekker kunnen vinden!'. Omdat dus dat bodempje met de in de fles aanwezige zuurstof is gaan reageren. Verroest is! Een aantal deelnemers wisselt op dat forum ervaringen en adviezen hierover uit.
Het varieert van dat een geopende whisky na 5 jaar iets van z'n complexiteit kan verliezen, tot het advies dat je een bodempje in de fles toch binnen een maand wel moet nuttigen om onprettige verrassingen te voorkomen. En dan daartussen dat je een geopende fles toch wel binnen een een half jaar soldaat moet hebben gemaakt. Ach ja...
Maarrrr...net zoals je wijn behoorlijk tegen bederf kunt beschermen door het aanbrengen van Vacuvin-sluitingen (van die rubberen kurken waarmee je de geopende fles d.m.v. een pompje vacuüm kunt krijgen), kan dat bij whisky natuurlijk ook. Voor alle zekerheid heb ik m'n Ardbeg Alligator van de enige vrije Vacuvin-kurk in huis voorzien. En van het weekend wordt dat dus een dozijn extra van die dingen aanschaffen. Je weet maar nooit!

Turf en rook

afbeelding gemaakt door schrijver dezes

Om het ontkiemingsproces van de gerst te stoppen, en dat wil je als je er whisky van wilt maken, moet je de boel verhitten. En dat doe je door de gekiemde gerst in een 'kiln', een soort oven, te stoppen.
En als je dan voor de verhitting een turfvuur gebruikt onder het rooster waar de gekiemde gerst op is uitgespreid, dan leg je de basis voor een peated whisky. Ik hou daar wel van, van die turfwhisky's.

Waar rook is is turf, maar hoeveel?
Volgens mij gaat het bij peated whisky's om twee extra smaakcomponenten: de smaak van de turf en de smaak van de rook. Er zijn 'peated' whisky's waar ik duidelijk de turf in proef, maar nauwelijks iets rokerigs, er zijn er waar veel rooksmaak aan zit, maar nauwelijks iets van turf, en er zijn er waar turf en rook tegelijk om de aandacht strijden. Ik kan me voorstellen dat die turf/rook-smaakverhouding te maken heeft met de felheid van het vuur (heet, veel vlammen en weinig rook, of relatief koel, smeulend met veel rook). En dat zou weer te maken kunnen hebben met de brandbaarheid van het type turf. Maar dat bedenk ik zomaar, dus het kan net zo goed onzin zijn.
Om een voorbeeld te geven van verschillen in de smaakverhouding die ik ervaar: Als ik m'n neus hang boven een Ledaig, dan ruik ik van alles, en heel nadrukkelijk ook 'peat', maar nauwelijks of geen rook. Het eerste aroma dat je boven een Ardbeg of Laphroaig tegemoetkomt is dat van een volle asbak: rokeriger kan bijna niet. Pas daarna ruik je de turf.

Asbakken en zilte turven
De rookgeur en -smaak die ik in whisky's proef is zelf ook weer een samenspel van elementen. Er is het 'standaard' rookaroma, een soort basisgeur die je inderdaad bij asbakken, maar ook bij houtvuren tegenkomt. En aan die basis kunnen dan weer andere geuren en smaken kleven. Zo kon ik onlangs 'rookworst' onderscheiden in een verder weinig rokerige Balblair, en ook niet zo lang geleden proefde ik toch echt gerookte paling.
En dan zijn er de verschillende types turf. Elke streek in Schotland heeft z'n eigen turfsamenstelling, afhankelijk van wat er groeit en bloeit en het soort aarde, en van de beesten die er leven, poepen en sterven, en ook afhankelijk van de invloed van bijvoorbeeld de zee (ziltige grond?).
Meer dan bij de rookwaarneming komen in het turfaspect dan ook de regionale verschillen tot uiting. Om een voorbeeld te geven: Tot nu toe ben ik één keer in Schotland geweest, en wel op de Orkneys. Je hebt daar hoogveengebieden met heide. Je ruikt die heide duidelijk als je er rondwandelt. En in de Highland Park-whisky's, die helemaal niet rokerig maar wel licht turfachtig zijn, ruik ik die heidelucht weer terug.

Rotterdamse Whiskyclub

Nou, sinds vandaag ben ik lid van de Rotterdamse Whiskyclub. Klinkt goed, niet?
Deze whiskyclub is een voortzetting van de voormalige Nederlandse Vereniging Commitment to Malt, en daar was ik al lid van, met ledenpas en al.
Maar goed, de Rotterdamse whiskyclub is verbonden aan de G&G-slijterij van Roy van Ams in Schiebroek, en net als de vereniging had, heeft de club soms aardige whiskyaanbiedingen, en eigen bottelingen.
Vandaag dus onder een veelbelovend zonnetje met de tram weer eens naar de Peppelweg, Schiebroek gegaan, met als voorwendsel om m'n ledenpas om te wisselen, en met als verwacht resultaat dat ik nu klaar heb staan om te proeven: een Arran en een Ben Nevis, beide 12 jaar oud en gerijpt op bourbon hogshead, en beide voorzien van het etiket van de Rotterdamse Whiskyclub, en een wat, eh...apart verpakte 7 jaar jonge Laphroaig uit de Premier Barrel-serie van Douglas Laing. Alledrie 46%'ers, dus eigenlijk wat aan de 'lichte' kant voor mij, tegenwoordig...ahum.
Arran heb ik wel eens eerder geproefd, Laphroaig is een oude bekende (maar het gerucht gaat dat deze van DL op sherry heeft gestaan, en die variant zou nieuw voor me zijn); Ben Nevis is nieuw voor mij, maar ik heb in Schiebroek even kunnen snuiven en proeven...daarom dus die fles gekocht.
      

En de winnaar is...

Natuurlijk moest ik zeker van m'n zaak zijn, dus ik kon me er niet met 1 glaasje per kandidaat van afmaken. En daar ik het in huiselijke kring doorgaans niet doe dan met meer dan 1, hooguit 2 glas per avond, duurde het even, maar dit is de uitslag van de privé-proeverij van afgelopen weekend:


1 Amrut - 91pt 
2 Miltonduff - 89pt  
3 Cragganmore - 88pt 

Misschien toch verrassend, de Amruth Cask strength op 1, althans voor mij. Maar met dit rapport:
Mooie, volle whisky. De neus is houtig, rond en kruidig zoet. Smaak inderdaad heel goed het zoetige van eikenhout, mout, sinaasappel later, en de afdronk is lang en prettig. Alles goed in balans.
een verdiende ereplaats.
De andere twee echter mogen er zeker ook zijn. Behoorlijk genieten geblazen was het met de Miltonduff van C&S Dram Collection (notitie van de proeverij van dinsdag, van 't weekend bevestigd):
Vol van smaak; met een paar druppels water erbij komt deze echt goed los. Heel kruidig! Mooie afdronk. Een topper!
...en evengoed ook met de Edition Spirits Cragganmore (21 years):
Fruitig, fris en moutig in de neus; fruitig in de smaak, boterachtig ook, vol maar niet zwaar in de mond, en een prettige afdronk met iets van rook. Drinkt lekker weg!

Hoewel ze qua punten voor mij dicht bij elkaar zitten, zijn het toch drie heel verschillende whisky's. En dat is nou het leuke van deze hobby: het ontdekken en genieten van al die verschillende smaken!

Verrassing...

Krijg ik toch verdorie vandaag zomaar van D., die mij dinsdagavond geïnteresseerd uithoorde over de proeverij, een fles 13 jaar oude Miltonduff van C&S Drams (59,9%) cadeau! Mijn topper van dinsdag dus. Ze kreeg er in de whiskybase-shop waar ze deze fles kocht ook nog een sample bij van de 21 jaar oude Balblair (C&S Drams) die de andere topper van de proefavond was.
Ik heb nu dus als nog goed te proeven in mijn kast staan de Amrut Cask Strength, De Cragganmore van dinsdag, en deze speyside, de Miltonduff. Aan de slag dan maar, dit weekend!

het cadeau van D.