Hoe 't zit met de vaten...

Nou, eindelijk weet ik hoe het zit: de amber- en goudkleurige whisky's hebben gerijpt op Amerikaans eiken (dus zeg maar op Bourbonvaten, de roodkleurige whisky's komen uit Europees eiken vaten. Dat zijn vaak sherryvaten, maar de kleur komt dus niet van de sherry (wat ik tot voor kort dacht). Zie dit korte filmpje:

laat maar doorkomen...

Dat het een tijdje stil is geweest op dit blog betekent niet dat ik stil heb gestaan of gezeten op whiskygebied. Integendeel. Tijdens een aantal interessante proeverijen en een bezoek aan L&B whisky café in de hoofdstad, heb ik flink wat bijzondere en/of voor mij nieuwe drammetjes door laten komen. En bij bezoeken aan mijn stamslijterij op de Zwaanshals, maar bijvoorbeeld ook in de Gall&Gall op de Peppelweg heb ik leuke inkopen kunnen doen. En dat mijn verjaardag ook nog voorbij is gewapperd, bracht eveneens een prettige uitbreiding van de inhoud van mijn whiskykast met zich mee. Het aantal flessen wat daarin voorlopig gesloten wordt bewaard, neemt fors toe. Het is niet bij te drinken, om het zo maar eens te zeggen.
Om een idee te geven van wat ik ben tegengekomen, noem ik hier de whisky's die ik waardeerde met 88 punten en meer. Die waardering is dan niet gebaseerd op een enkel proefglaasje (ik ben helemaal niet goed in het op basis van 1 sampletje een gefundeerd cijfer geven; ik moet een whisky daarvoor een paar maal hebben geproefd, dus dan gaat het meestal om spul uit m'n eigen kast).

Ben Nevis, Alembic Classique - 90

Mooie balans tussen sherry en de typische Ben Nevis-tonen. Zacht ondanks de sterkte van 57,1%

Amrut Portonova - 89

Eigenlijk de eerste geslaagde portfinish die ik ken (zoveel heb ik er overigens nog niet gehad). Uit India dus.

 Auchroisk, Asta Morris - 88

Mijn eerste Auchroisk en meteen een schot in de roos: vol, olieachtig en creamy, zelfs al in de neus! Qua mondgevoel voor mij een van de beste whisky's

Bladnoch 2001, lightly peated - 88

Deze kleine Lowland-distilleerderij in privé-eigendom brengt stilletjes vaak heel aardige bottelingen op de markt. Dit is er zeker één van.

 Deanston, Whiskybroker - 88

Deanston heeft niet een echt goede reputatie, maar soms wel een uitschieter. Dit is er een van. En ook nog een prima prijs/kwaliteitverhouding. En mijn eerste Deanston.

Glentauchers, Commitment to Malt - 88

Deze distilleerderij produceert vrijwel uitsluitend voor blends. Er zijn veel en veel meer onafhankelijke bottelingen dan eigen releases. En dit is dus een onafhankelijke (Nederlandse) botteling. Ook weer een eerste kennismaking voor mij. Niet gek!

Ledaig, Commitment to Malt - 88

Ik ben een fan van het bijna worstachtig vette van deze zwaar geturfde whisky. Deze botteling is wat mij betreft ook weer helemaal raak.

een Speyside, Archives - 88

Eentje uit de nieuwe serie van Archives, het label van de mannen achter de whiskybase. Het blijft onder ons, maar men fluistert dat het om een Glenfarclas gaat. In ieder geval een heel mooie botteling, de Archives-range zeker waardig.

Bedorven of verrijkt? (3)

Maar hoe test je nu op een enigszins wetenschappelijk verantwoorde manier of de vacuvinmethode echt werkt? Of dat het niet uitmaakt? Of dat de methode een heel eigen invloed op de whisky heeft?
Volgens mij moet het volgende testproces een redelijk objectief resultaat opleveren.

Testopstelling: 2 ongeopende flessen van dezelfde batch van een liefst zeer aromatische malt (suggestie?) + 1 schone, lege fles van gelijke vorm + 1 schone vacuvindop + 1 schone glazen of rvs trechter
Test:
Open een van de flessen met de malt en giet de helft ervan in de lege fles. Sluit de originele fles met de eigen dop, de overgietfles met de vacuvin-dop.
Na 1 maand: proef uit beide flessen een sample (laat iemand met goede tastingvaardigheden meeproeven). Probeer blind te proeven.
Noteer wat je proeft bij elke sample.
Na 2 maanden: zie na 1 maand
Na 3 maanden: zie na 1 maand
Na 1 jaar: zie na 1 maand + dat je de tot nu nog ongeopende fles opent en ook daarvan een sample meeproeft.

Bevindingen
De tastingnotes moeten nu uitsluitsel geven:
zijn er over de hele periode geen noemenswaarde tastingverschillen tussen beide eerste flessen, dan maakt de vacuvindop niet uit. Zijn er wel verschillen, dan maakt het gebruik van vacuvinstoppen wel uit, maar pas na chronologisch vergelijken van de tastingnotes valt uit te maken in welk opzicht. Als de vacuvins doen wat ze beloven, moet er niet alleen een behoorlijk verschil zijn tussen de eindtastings, maar moet de eindtasting (na een jaar dus) van de vacuvinsample niet (veel) verschillen van de eerste tasting van de pas na een jaar geopende fles, terwijl er bij de originele dopfles na een jaar wel een aanmerkelijk verschil is met die pas na een jaar geopende fles.

En zo moet het naar mijn idee een behoorlijk objectief resultaat opleveren. (wordt vervolgd)

Bedorven of verrijkt? (2)

Trek je een (vacuvin)vacuum in de fles, dan, zo gaan er stemmen, zullen er aromatische stoffen uit de whisky in dat vacuum worden gezogen, wat een verlies aan 'neus' en smaak zou opleveren. Ik betwijfel of dat zo is. Open je een vacuvin-gedopte fles, dan 1. hoor je lucht erin sissen (erin, want om aan te nemen dat er overdruk in de fles is ontstaan is natuurlijk onzin), en 2. er komen je geen aroma's tegemoet. Stel dat er wel aroma's het vacuum inkomen, dan denk ik dat die weer in de whisky gedrongen worden door de explosie van lucht die bij opening naar binnen slaat. Zou er op het moment van opening toch boven de whisky een mengsel van 'buitenlucht' en uit de whisky getrokken aroma's bestaan, dan zou je dat aan de mond van de fles moeten ruiken: een extra aromatische beleving, heviger dan gebruikelijk. Die is mij nog niet opgevallen.
In het onderzoek dat er tot nu toe over het vacuvinsysteem i.v.m. wijn is gedaan, wordt dit verschijnsel ook nergens genoemd.

Wat in verband met wijn wel wordt opgemerkt, is dat het vooral bij wijn die eigenlijk 'nog even moet liggen' helemaal geen kwaad kan om een paar dagen op een geopende fles onder de eigendop of kurk te staan. De jonge wijn rijpt er sneller door af. Zou dat dan ook voor whisky gelden? En zou überhaupt whisky alleen maar rijker kunnen worden door het contact met zuurstof? Er zijn wel degelijk whiskyliefhebbers, en niet de minsten, die dit beweren. Maar zouden dan die verhalen over bedorven whisky uit de duim zijn gezogen? Of kan dat bij hele oude, doorgerijpte whisky's wel gebeuren, dat ze 'overrijp' raken?
Allemaal vragen en mogelijkheden die mij weer deden twijfelen aan de zin van mijn vacuvinsysteem. Een verdere speurtocht naar beargumenteerde zekerheid in deze kwestie leverde niets anders op dan dat er op het gebied van de relatie wijn : vacuvin (nog) geen wetenschappelijk onderbouwde resultaten zijn. Laat staan voor  de relatie whisky : vacuvin. Moet ik het dan maar zelf doen? (wordt vervolgd)

Bedorven of verrijkt? (1)

Ik heb er al eens eerder een blog aan gewijd: het gevaar van bederf van kostelijke whisky in een geopende fles. Duik je op dit onderwerp de whiskywereld in, dan stuit je op het ene rampenscenario na het andere niks-aan-de-hand-verhaal. Volgens de meest pessimistische geluiden is whisky die achterblijft in een hooguit nog voor een derde gevulde fles binnen 6 maanden bedorven onder de invloed van de lucht (m.n. de zuurstof) die in de lege tweederde van de fles zit. De optimisten in het debat stellen dat whisky na opening jarenlang goed blijft, zelfs al zit er nog maar een bodempje in de fles. En dan is er ook nog het kamp(je) dat stelt dat het 'roesten' de smaak van whisky alleen maar ten goede komt.

Toen ik een handvol jaren geleden de eerste serieuze schreden zette op het whiskypad, en erachter kwam dat je voor het goede spul toch wel 2, 3, 4 of 5 maal zoveel euro's kwijt bent als voor een Famous Grousje,schrok ik behoorlijk van de bederf-en-doemscenario's. Stel dat die waar waren….
Ik vond het zeer slim van mezelf dat ik uit eigen beweging op een risicoverminderende actie kwam: gooi er, net als bij geopende wijnflessen, een vacuvin-stop op!
Onderzoek naar die stoppen wijst namelijk het volgende uit: omdat in Nederland  een gemiddelde luchtdruk heerst van 1010 mbar, kun je met de vacuvin-methode een onderdruk van 850 mbar halen (afhankelijk van het weg te pompen volume). Lucht bestaat voor 78% uit stikstof en voor 20% uit zuurstof. Bij een onderdruk van 850 mbar is de luchtinhoud met (850/1010) 84% teruggebracht, en het zuurstofgehalte tot (20%*16%) 3,2%. Dat is een factor 6.25, dus dan zou de oxydatie met diezelfde factor langzamer verlopen. Ter illustratie: wanneer whisky in het slechtste geval binnen 6 maanden zou oxyderen, dan zou dat onder een vacuvin-stop 37,5 maanden, dus zeg maar 3 jaar duren. Maar die zes maanden is dan gerekend vanaf het moment dat er nog ongeveer eenderde  in de fles zit. Als de vacuümstop er al van het begin af op zit, zouden we het over een verlengde houdbaarheid van vele jaren hebben.

Goed, met die mogelijk indrukwekkende houdbaarheidsverlenging in het vooruitzicht kocht ik destijds de Maasstedelijke Blokkers en Marskramers leeg aan vacuvinstoppen. De grijze kopjes op iedere fles werden het opvallend kenmerk van mijn whiskykast. Maar het debat over het vermeende whiskybederf ging natuurlijk gewoon door. (wordt vervolgd)